NRC Handelsblad \ 2010 \ Juli \ 27  

Nederland te zelfgenoegzaam na Duits drama

Opinie | Dinsdag 27-07-2010 | Sectie: Overig | Pagina: 07 | Frans Copini

Er is in Nederland geen onafhankelijke autoriteit die beoordeelt of aan de eisen voor veiligheid is voldaan. Terwijl de risico's op een drama toenemen, betoogt Frans Copini.

De Nederlandse reacties van evenementdeskundigen op het drama op de Love Parade in Duisburg klinken welhaast zelfgenoegzaam. Erwin Muller, directeur van veiligheidsinstituut COT, had zondagavond in het NOS Journaal zelfs een twinkeling in zijn ogen. Zoiets als in Duisburg zou in Nederland niet zo gauw gebeuren, zei hij. En vanochtend nog zei Marit Noorlander van Ducos Productions, het bedrijf dat onder meer de gratis festivals Parkpop in Den Haag en het Zomercarnaval in Rotterdam organiseert, dat de kans op een dergelijk verstikkingsdrama in Nederland heel klein is.

Op het oog hebben ze gelijk.

Miljoenen mensen kwamen in Nederland op de been tijdens het afgelopen WK voetbal. Bijna 200.000 mensen zagen op het Museumplein in Amsterdam de finale tussen Nederland en Spanje, en meer dan een half miljoen mensen kwamen later naar de hoofdstad om het nationale team te bedanken voor zijn schitterende prestatie. Het verliep zonder noemenswaardige incidenten.

Zwarte Cross is een festival dat meer dan 150.000 betalende bezoekers kent, waarbij spektakel, spanning, muziek, en drank een feestelijke mix opleveren. Het verliep uiterst vreedzaam. De storm zorgde voor ravage, de mensenmassa voor plezier.

Binnenkort komen meer dan 1,8 miljoen bezoekers (op basis van cijfers uit 2005) naar Sail Amsterdam. Is men voorbereid, kan men incidenten aan? Sommige Nederlandse deskundigen menen blijkbaar van wel, maar Duisburg leert ook ons een les. Sail wordt opgezet door een professionele organisatie, en ook de veiligheidsmaatregelen zullen ongetwijfeld een belangrijk punt van aandacht zijn bij dit grootse evenement dat gratis toegang verleent aan zijn bezoekers. Maar betekent dat ook dat men paniek onder zoveel mensen ook echt kan beheersen?

De menigte is niet meer hetzelfde als vroeger. De menigte wordt groter, is alerter en reageert nerveuzer. Grote groepen mensen worden door autoriteiten steeds meer als veiligheidsrisico gezien en - misschien juist daardoor - ook door het publiek zelf. De overheid roept ons in spotjes bovendien op waakzaam te zijn voor een terreuraanslag. De paniek op de Dodenherdenking afgelopen mei is een goed voorbeeld. De ervaren risico's worden groter en paniek is een serieuze risicofactor. Daar komt bij dat paniek een grotere impact krijgt omdat de mensenmassa groter wordt. Een zichzelf versterkend effect. En verstoringen die paniek kunnen veroorzaken, blijken kinderlijk eenvoudig te realiseren.

Aan de gemiddelde bezoeker gaan deze evenementservaringen niet ongemerkt voorbij. Iedere burger zal in toenemende mate zijn eigen afweging maken of hij aan een evenement deelneemt en hoe hij zal reageren op verstoringen. Bij die afwegingen zal informatie gegeven door een deskundige onafhankelijke partij mogelijk leiden tot de beste vorm van zelforganisatie van het publiek.

Daarom is een onafhankelijke autoriteit nodig die vaststelt dat het evenement aan de juiste veiligheidseisen voldoet. Nu komt die informatie van organisatoren of gemeentes. En daar zit een verkeerde prikkel. Gemeenten zijn belanghebbenden, die koste wat het kost - terecht - evenementen naar hun gemeente willen halen. Daarbij hanteren zij een bepaalde soepelheid in het verlenen van de vergunning. En commerciële belangen, ook van de gemeente die de vergunning verleent, kunnen grotere risico's vereisen terwijl de verwevenheid tussen lokaal bestuur en evenementenorganisaties mist creëert rondom de veiligheidsafwegingen. Toezicht, handhaving en strafrechtelijke opsporing zijn nu eenmaal essentieel bij verhoogde risicosituaties.

De partijen die nieuwe risico-inventarisaties maken, oplossingen moeten ontwerpen en de menigte moeten monitoren en managen, lijken nog niet klaar te zijn voor deze toch niet helemaal nieuwe taak. Het ontwikkelen van instrumenten voor crowdmanagement wordt aan leveranciers van nieuwe technologie overgelaten. Investeringen in onderzoek en ontwikkeling door de verantwoordelijken (politie, brandweer, gemeenten, evenementenorganisaties) worden nauwelijks in gezamenlijk verband gedaan.

Laten we dus niet zelfgenoegzaam achteroverleunen. De uitdagingen zijn groot en zullen alleen maar groter worden. Onafhankelijkheid is essentieel en ontbreekt thans. Dat is zorgwekkend.

Is men goed voorbereid op de 1,8 miljoen bezoekers van Sail 2010 in Amsterdam?

http://archief.nrc.nl/index.php/2010/Juli/27/Overig/07/Nederland+te+zelfgenoegzaam+na+Duits+drama